Politicus: "Op die hoorzitting over de bouw
van vijftien landhuizen aan de rand van de gemeente kwamen ze weer
opdraven. Van die zelfverklaarde natuurbeschermers die zo nodig
de barricaden op moeten om het leefgebied van een paar zeggekorfslakken,
rapunzelklokjes en oorlepelzwammen te verdedigen. De voorgenomen
bouw van die woningen kon helemaal niet, want dat zou de ecologische,
landschappelijke en cultuurhistorische waarden van het gebied aantasten.
Allemaal hele grote woorden en dat voor het behoud van een snipper
onrendabel weiland. Begrijpen ze nou niet dat in de nieuwbouw mensen
komen wonen die hier geld in het laatje brengen? Zowel de gemeentekas
als de middenstand wordt er beter van. Goed dus voor de plaatselijke
economie én voor de werkgelegenheid."
Deep ecologist: "Langs de plek waar die huizen
komen, loopt nu een oude bomensingel die een prachtige overgang
vormt tussen het weidegebied en de bestaande bebouwing. Die singel
is ook een geliefde wandelroute van veel dorpsbewoners. Dat is straks
voorbij. Alleen de bewoners van die vijftien landhuizen hebben dan
nog vrij uitzicht over de weilanden. En als je over twee jaar via
de dijk het dorp nadert, kijk je op de achtertuinen van die nieuwe
huizen, een rafelrand met schuren, terrasmeubelen, barbecues en
plastic bootjes in de sloot. Maakt dat jou niets uit?"
Politicus: "Mensen moeten toch ergens
wonen? Er is een hele wachtlijst met woningzoekenden in onze gemeente
en als wethouder van economische zaken en ruimtelijke ordening heb
ik de plicht een oplossing te vinden."
Deep ecologist: "Die geplande huizen zijn
zo duur dat ze vooral mensen van buiten zullen aantrekken. De woningschaarste
helpen ze dus niet op te lossen. In feite laten jullie je in de
gemeenteraad gewoon op sleeptouw nemen door een projectontwikkelaar.
Die kocht dat stuk weiland twintig jaar geleden voor een habbekrats
en heeft sindsdien rustig zijn tijd afgewacht."
Politicus: "Noem mij dan eens één
objectief argument waarom we een gezonde economische ontwikkeling
zouden moeten afknijpen ten behoeve van een paar hectare onbebouwde
grond?"
Deep ecologist: "Het gaat hier niet om zomaar
een strook waardeloos weiland, maar om het aangezicht van het dorp.
Om de sfeer van een landschap - met alles wat er in leeft aan planten
en dieren - dat met deze plannen geweld wordt aangedaan. Maar ja,
dat zul jij wel geen objectief argument vinden. Wat dat betreft
staan mensen die het opnemen voor de natuur of het landschap, altijd
zwakker dan partijen die schermen met economische argumenten, hoezeer
deze ook voortkomen uit eigenbelang."
"Jij zult je ook niet aangesproken voelen door
een begrip dat milieufilosofen omschrijven als 'hechting door de
duur'. Daarmee bedoelen ze het verschijnsel dat landschappen in
de loop van de tijd vergroeien met de herinneringen en verhalen
van de mensen die er wonen of die er vaak komen. Zulke gebieden
zijn hun daardoor dierbaar geworden. Hoe meer ervaring met een landschap,
hoe meer wederzijdse historie, hoe hechter de band. Het is het soort
hechting dat ook kan groeien met een oude stadswijk, met een complete
stad of met een voorwerp dat onderdeel is gaan uitmaken van iemands
persoonlijke geschiedenis: een horloge dat is overgeërfd, een stoel
waarin vele boeken zijn gelezen, of een muziekinstrument waarop
intensief is gestudeerd. Hier is sprake een verstrengeling en identificatie
met de dingen. Wat meespeelt, zijn vaak niet alleen de eigen persoonlijke
verhalen, maar is ook de geschiedenis die verder teruggaat en meer
omvat dan je eigen tijd alleen. Als dan een mooi karakteristiek
huis wordt gesloopt, een gracht wordt gedempt, een opvallende bomengroep
wordt gekapt of een weiland met sloten wordt opgespoten voor een
nieuwe woonwijk of bedrijvenpark, dan snijdt dat door je ziel. Dat
is net zo erg als wanneer vandalen een Van Gogh in stukken zouden
knippen of je huis zouden binnendringen om de bijl te zetten in
je geliefde piano of viool."
Politicus: "Volgens mij is die 'hechting
door de duur' gewoon een excuus om alles maar bij het oude te houden.
We moeten vooruit en niet altijd maar weer in de achteruitkijkspiegel
staren. We moeten de romantiek en nostalgie voorbij. Als we door
de eeuwen heen steeds aan zulke gevoelens hadden toegegeven, leefden
we nu nog met zijn allen in een natte moerasdelta."
Over het imaginaire, het symbolische en
het werkelijke
